نتایج قطعی و احتمالی

تاريخ 1398/09/20 ساعت 10:41

من جرّب المجرّب، حلّت به الندامه، هرکس تجربه را تجربه کند، پشیمانی برای او روا خواهد بود.

طهماسب مظاهری

چندی از اجرای طرح جدید بنزین می‌گذرد. در این مدت اتفاقات مختلفی رخ داد و مطالب گوناگونی در این خصوص مطرح شد. ولی هنوز ابعادی از مشخصات طرح و مسائل اجرایی و عملیاتی و همچنین آثار و پیامدهای اقتصادی آن ناگفته مانده است. در این مجال به چند نکته از آن اشاره می‌کنم:

۱- اعلام ناگهانی و رعایت اصل غافلگیری به‌عنوان یکی از ایرادهای اساسی طرح، مورد اتفاق همه صاحب‌نظران بوده است. این اصل آنچنان قوی اجرا شد که رئیس‌جمهور هم، بنا به قول خودشان، مشمول آن شدند و امکان پیدا نکردند برنامه سفر استانی یزد و کرمان خود و بیانات هیجانی خود را با نحوه و زمان اعلام طرح هماهنگ کنند. این امر باعث شد سایر مسوولان دولت نیز نتوانند آمادگی لازم را برای انجام وظایف خود پیدا کنند.

۲- ساختاری که برای سهمیه‌بندی بنزین تدوین شده بود، ساختاری پیچیده، ناقص و پرابهام بود. ظرف مدت چند هفته که از شروع طرح می‌گذرد، سعی کرده‌اند به مرور آن را تکمیل کنند و مواردی از قبیل سرویس‌های مدرسه و مهدکودک، ماشین‌های آژانسی و اینترنتی که از قلم افتاده یا ذی‌نفعان آن اعتراض می‌کردند را به طرح بیفزایند. این اضافه کردن سهمیه‌بگیرها، نشانه ضعف طراحی اولیه و پیش‌بینی نکردن همه نیازها بوده است. از طرفی این اضافه کردن‌ها، پیچیدگی طرح را زیادتر می‌کند. سهمیه‌ها به‌صورت یک جدول که برحسب نوع ماشین، نوع شغل صاحب ماشین و نوع خدمات خودرو از ۶۰ تا ۷۵۰ لیتر در ماه تغییر می‌کند. این ساختار پیچیده زمینه تشخیص‌های فردی و استفاده نابجا از سهمیه‌ها را زیاد و زمینه فساد در اجرای آن را فراهم می‌کند. ساختار مدیریتی و آماری برای تخصیص سهمیه، در سطح وسیع کاری مشکل و دست‌نیافتنی است.

۳- مبالغ دریافتی پمپ‌ بنزین‌ها در یک تقسیم‌بندی کلی به سه بخش تقسیم می‌شود: سهم شرکت نفت، سهم مالیات، سهم جایگاه سوخت.

این تقسیم‌بندی در قیمت‌های ۱۵۰۰ تومانی و ۳ هزار تومانی تعیین و اعلام نشده است که چه بخشی از پول بنزین به مالیات بنزین افزوده می‌شود و چه مقدار برای جایگاه سوخت اختصاص می‌یابد. آنچه اعلام شده این است که هیچ بخشی از آن به عواید شرکت نفت اضافه نمی‌شود. ارقام دریافتی از این محل، قرار است کلا صرف پرداخت کمک معیشتی به جامعه ۶۰ میلیون نفری شود.  با توجه به اینکه هیچ بخشی از این مبالغ دریافتی بابت اضافه قیمت بنزین به شرکت نفت پرداخت نمی‌شود، کسری بودجه شرکت پخش فرآورده‌های نفتی کماکان ادامه خواهد داشت و آن شرکت باید کسری بودجه رو به تزاید خود را از همان طرق قبلی تامین کند. این امر به معنی تداوم ساختار تورمی قبلی است.

۴- رقم تعیین شده برای بنزین، به‌رغم رشد ناگهانی و شدیدی که داشته، هنوز نسبت به قیمت آن