بحران در چین چقدر جدی است؟

نفس‌های سنگین اژدها

تاريخ 1398/01/27 ساعت 10:44

دولت چین به چنان لایه‌هایی از کنترل بر بانک‌ها، شرکت‌های بزرگ و جریان سرمایه دسترسی دارد که اوضاعش را از هر کشور و دولت دیگری متمایز می‌کند

منبع: بلومبرگ/ آینده نگر

سرمایه‌گذاران جهان این روزها با نگرانی تحولات چین را دنبال می‌کنند و شاید هم حق داشته باشند. رشد اقتصادی چین در چهارماهه سوم سال گذشته میلادی کاهش یافت و به ۶.۵ درصد رسید که از زمان بحران مالی سال ۲۰۰۹ بی‌سابقه بود. خرید خودرو در چین سال گذشته برای اولین بار در بیش از دو دهه، کاهش پیدا کرد. حتی پای کاهش فروش گوشی‌های آیفون در چین هم به بحث در خصوص وضعیت اقتصاد این کشور باز شد و کمپانی اپل هشدار داد که کند شدن اقتصاد چین چطور می‌تواند رشد اقتصادی کشورهای دیگر و نیز سود شرکت‌های خارجی در چین را تهدید کند.

اما این مسئله‌ای است که خیلی از چینی‌ها با مشاهده نشانه‌های مختلف از مدتی پیش در جریانش بودند: بازار سهام شانگهای در سال ۲۰۱۸ شاهد یک سقوط قابل توجه بود. تعرفه‌ها روی صادرات چین به آمریکا که از سوی دونالد ترامپ دنبال شد دردسرهای جدی برای کارخانه‌های تولیدی چین درست کرد. حتی کاهش غیرمنتظره واردات در ماه دسامبر نیز نشان داد که اقتصاد چین واقعا دارد سرعتش را کاهش می‌دهد.

احتمالا به همین خاطر بوده که دولت چین تصمیم گرفته وارد مذاکره با آمریکا شود تا بحران با دولت ترامپ تداوم پیدا نکند. معاهدات تجاری بعدی چین و آمریکا شاید نگرانی‌های برخی از سرمایه‌گذاران را اندکی کاهش بدهد و حتی باعث افزایش رشد اقتصادی چین - شاید به صورت موقت- بشود. اما این نقطه پایان مشکلات چین نخواهد بود. درست است که جنگ تعرفه‌ها دردسری جدی برای اقتصاد چین بوده؛ اما چین معضلات دیگری هم از قبل داشت که ریشه در ساختار ملی آن داشته‌اند.

به گفته برخی صاحب‌نظران، چین الان در حال تجربه بحران است؛ البته بحرانی که در حد ابعاد بحران سال ۲۰۰۸ آمریکا یا بحران اقتصادهای آسیایی در سال ۱۹۹۷ نیست. اما بحران، بحران است و بانک‌ها را به تدریج خالی خواهد کرد، شرکت‌ها را به ورشکستگی خواهد کشاند و دولت را وادار به نجات مالی آنها خواهد کرد. مقامات چینی عادت دارند الگوی سرمایه‌داری دولتی این کشور را «سوسیالیسم با مشخصات چینی» بخوانند. حالا شاید بحران فعلی این کشور را نیز بتوان «بحران مالی با مشخصات چینی» نامید.

درواقع کاهش رشد اقتصادی چین تنها علتی نیست که مسئله بحران در این کشور مطرح شده. اما اینکه چنین بحرانی چطور حل بشود یا نشود، تبعاتی بزرگ‌تر از اندکی تغییر در آمار رشد اقتصادی را به نمایش خواهد گذاشت. این بحران به آینده اقتصادی چین مربوط می‌شود و اینکه آیا این کشور قادر به اجرای تحول ساختاری لازم برای باقی‌ماندن در میان پیشرفته‌ترین اقتصادهای جهان خواهد بود یا نه. مسئله دیگر هم این است که آیا وضعیت چین باعث بی‌ثباتی مالی در جهان خواهد شد یا نه.

از نظر خیلی‌ها حتی مطرح‌