2 چالش عمده دانش بنیان ها

تجاری سازی و جایگزینی با کالای وارداتی

تاريخ 1398/01/06 ساعت 13:05

محصولات شرکت های دانش بنیان تا چه اندازه از نمونه آزمایشگاهی فراتر رفته است و دیگر اینکه تا چه اندازه قدرت جایگزین شدن با محصولات خارجی را دارند.

آینده نگر

باتوجه به ضرورت فعالیت واحدهای تحقیق وتوسعه در تمام بنگاه های اقتصادی، شاید حرف زدن از بنگاهی که دانش بنیان است عجیب به نظر برسد اما در ایران چنین تفکیکی اتفاق افتاده است. شرکت های موسوم به دانش بنیان در یک دهه اخیر به طرز چشم گیری رشد یافته اند و وجه تمایز آن ها از دیگر بنگاه های اقتصادی اتکای بیشتر به دانش و فناوری های نو است. در بهمن ماه سال 97 اعلام شد که تعداد شرکت های دانش بنیان در ایران از 4 هزار شرکت گذشته درحالیکه در سال 90 تنها 10 شرکت دانش بنیان و در سال 92 تنها 55 شرکت دانش بنیان در ایران فعالیت می کردند. این تعداد اما پس از گذشت یک سال به بیش از یک هزار و 400 مورد رسید و اکنون4 هزار شرکت دانش بنیان در کشور فعالیت کرده و 3 هزار شرکت دیگر در نوبت دانش بنیان شدن قرار گرفته اند. آمارهای دولتی نشان می دهد که سال 96 سال خوبی از نظر رشد کمی شرکت های دانش بنیان بوده است و این رشد در سال 97 هم ادامه پیدا کرده است. پارک های علم و فناوری به عنوان حلقه واسط بین صنایع و شرکت های دانش بنیان استعدادهای کارآفرین در دانشگاه ها را جذب کردند و این مسئله به کمک رشد تعداد این شرکت ها آمده است. در این پارک ها شرکت ها از نظر امکانات اولیه مورد حمایت قرار می گیرند هرچند مسئولان دولتی از جمله سورنا ستاری معاونت علمی رییس جمهور معتقد است که شرکت های دانش بنیان با سرمایه بخش خصوصی موفق تر عمل می کند. باوجود همه تلاش ها  اما هم چنان سوال بزرگ این است که شرکت های دانش بنیان تا چه اندازه در اقتصاد ایران جای خود را باز کرده و درآمدزایی می کنند. کدام محصولات از پارک های علم و فناوری به مرحله تجاری سازی رسیده است و درآمد این شرکت ها چقدر است؟در بهمن سال 97 منصور غلامی وزیر علوم از این گفته که شرکت های دانش بنیان در سال 96 به درآمدی بالغ بر دو میلیون و 630 هزار دلار از محل صادرات رسیده اند و میزان فروش آن ها بیش از هفت هزار و 700 میلیاردتومان بوده است. به گفته غلامی هرچند این شرکت ها سابقه طولانی در اقتصاد کشور ندارند اما گام های بلندی در راه اشتغال زایی و تولید دانش بنیان برداشته اند.

 رشد کمی در 98 ادامه دارد

شرکت های دانش بنیان در سال 98 تا چه اندازه رشد می کنند؟ به نظر می رسد مانعی در مسیر رشد کمی شرکت های دانش بنیان در کشور وجود ندارد. توسعه پارک های علم و فناوری زیرساخت رشد بیشتر این شرکت ها را فراهم کرده است اما نباید فراموش کرد که شرکت های دانش بنیان چیزی جدای از کل اقتصاد ایران نیست. تحریم اقتصادی که در سال 97 دست و پای بسیاری از صادرکنندگان را بسته به طور حتم بر صادرات محصولات دانش بنیان هم اثرگذار خواهد بود و البته از جنبه دسترسی به فناوری های نو  و همکاری های علمی هم مانع بزرگی به شمار می آید. با این وجود باید دید شرکت های دانش بنیان به عنوان علمی ترین بخش اقتصاد ایران تاچه اندازه از فرصت تحریم برای جایگزین کردن محصولاتشان با محصولات وارداتی استفاده خواهند کرد؟ آیا آن ها می توانند در سال 98 با اتکا به توان داخلی محصولاتی را تولیدکنند که از منظر کیفیت هم رده رقبای وارداتی شان است؟ سوال دیگر اینکه آیا ابهامی که در مورد تجاری سازی و فرایندهایآن در مورد محصولات دانش بنیان وجود دارد برطرف خواهد شد و آیا آمار دقیقی از روند تجاری سازی و محصولات تجاری شده دانش بنیان عرضه می شود؟

مجتبی عندلیب آذر، تحلیل گر اقتصاد دانش بنیان:از نظر من به طور کلی در سال 97، وضعیت شکل گیری و فعالیت شرکت های دانش بنیان خوب بوده است. بستر مناسبی برای فعالیت این شرکت ها در ایران فراهم شده که شامل پشتیبانی معنوی، امکانات فیزیکی، تشویق و تبلیغ مثبت است. هزینه های اولیه راه اندازی شرکت های دانش بنیان در ایران در مراکز رشد و پارک های علم و فناوری پوشش داده می شود اما چند نکته درباره فعالیت شرکت های دانش بنیان وجوددارد. نکته اول، تجاری سازی محصولات است و نکته دوم، جایگزینی محصولات شرکت های دانش بنیان به جای محصولات وارداتی است. سوال این است که محصولات شرکت های دانش بنیان تا چه اندازه از نمونه آزمایشگاهی فراتر رفته است و دیگر اینکه تا چه اندازه قدرت جایگزین شدن با محصولات خارجی را دارند.  برای مثال رییس جمهور از این می گوید که 95 درصد از صنعت سلامت در ایران داخلی است اما اگر این است، چطور افزایش نرخ ارز بیمارستان ها را تا استفاده دوباره از لوازم یک بار مصرف می کشاند. نکته دیگر اینکه آیا سازمان هایی که باید کیفیت محصولات دانش بنیان را بسنجند، ظرفیت بررسی محصولات در این ابعاد را دارند؟ برای پاسخ به این سوالات باید سراغ سازمان استاندارد، صنایع و دولت رفت.


 عضو کانال اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در تلگرام شوید

[صفحه چاپ]


ثبت نظر شما:

نام
پست الکترونیکی
تلفن
نظر