علی اسلامی بیدگلی، تحلیل‌گر بین‌المللی سرمایه‌گذاری و دبیر کانون نهادهای سرمایه‌گذاری

مولفه‌های موثر بر بازار سرمایه

تاريخ 1395/10/21 ساعت 17:39

در حال حاضر مجددا یک چالشی در بازار پول داریم. شنیده می‌شود نرخ بانکی به دلیل مشکلات و محدودیت‌های مالی در حال افزایش در برخی از بانک‌ها است که این موضوع موجب شده مجددا نرخ‌های ترجیحی و مذاکره‌ای در بازار پول برای نرخ‌های بالای 20 درصد فراهم شود

علی اسلامی بیدگلی

 طی چند هفته اخیر شاهد تحولاتی بودیم که می‌تواند در بازار اثر مستقیمی بر جای بگذارد. یکی از این اتفاقات تقدیم لایحه بودجه کشور توسط دولت به مجلس بوده است که با نفت 50 دلاری و نرخ ارز 3300 تومان بسته شده است. اتفاقات دیگر نیز نوسانات نرخ ارز در بازارهای غیررسمی بوده که منجر به  تغییر قیمت سهام شرکت‌ها در بازار شده است. با توجه به اینکه مشخص نیست که روند صعودی نرخ ارز در ماه‌های آتی ادامه‌دار است یا نه، برخی از اهالی بازار سرمایه افزایش نرخ ارز را اتفاقی ادامه‌دار مي‌دانند. در دو هفته گذشته به‌ویژه در زمان‌هایی که ارز جهش قابل توجهی داشته است، شاهد رشد قابل توجه سهام شرکت‌های پتروشیمی و شرکت‌های معدنی بوده‌ایم. هم‌زمان هم روند تغییر و افزایش محصولات معدنی و پتروشیمی در بازارهای جهانی مزید بر علت شد. و این روند صعودی را فزاینده‌تر کرد. طی هفته‌های گذشته نیز شاهد رشد بیش از 20 درصدی برخی از محصولات پتروشیمی و فلزی در بازارهای جهانی بوده‌ایم. بنابراین، این‌دو اتفاق موجب شده که سهام شرکت‌های بزرگ دولتی، شاهد رشد قابل توجهی باشد و منجر به افزایش رشد شاخص شد. طبیعتا همان‌طور که انتظار می‌رفت، از طرف مقابل سهام شرکت‌هایی که مواد اولیه ارزی داشتند، با کاهش قیمت مواجه شدند. به رغم اینکه تصور این است که با افزایش قیمت ارز، شاهد تورم عمومی در جامعه خواهیم بود و سطح عمومی قیمت‌ها تغییر خواهد کرد، به‌عنوان مثال قیمت خودرو در بازارها افزایش پیدا کند، اما به دلیل اینکه کشش قیمتی در این صنایع بالا است و انتظار اینکه با افزایش قیمت ارز، بهای تمام‌شده این محصولات افزایش پیدا کند و فروشنده و تولیدکننده نهایی نتواند این افزایش قیمت را به مصرف‌کننده نهایی تحمیل کند، سهام شرکت‌های خودروسازی رشد قابل ملاحظه‌ای داشته است. با وجود این طی دو هفته اخیر نوساناتی را در بازار سرمایه شاهد بوده‌ایم؛ بنابراین اینکه بخواهیم تخمین بزنیم که در ماه‌های آتی چه اتفاقاتی خواهد افتاد، طبیعتا بستگی خیلی زیادی به سیاست‌های بانک مرکزی در کنترل قیمت ارز در بازار غیررسمی خواهد داشت و اینکه سیاست‌گذاران چه مسیری را برای نرخ ارز در نظر خواهند گرفت، چرا که ارز اثر مستقیمی بر بازار سرمایه دارد. بر این اساس، بدیهی است اگر قیمت ارز در قیمت‌های موجود باقی بماند، باید انتظار داشته باشیم که EPS شرکت‌های معدنی از پتروشیمی افزایش یابد و همچنین شاید، شاهد رشدهای بیشتر هم باشیم. البته با این پیش‌شرط که این قیمت در بازارهای بین‌المللی هم دچار تغییر نشود. چون ما در این روزها با متغیرهای زیادی مواجه هستیم. در یکی، دو ماه گذشته دائما روند قیمت محصولات فلزی و پتروشیمی در بازارهای جهانی روند صعودی داشته است. البته در چند گذشته این روند متوقف شده است. معمولا به صورت تاریخی وقتی که این روند متوقف می‌شود، شاهد افت تدریجی این قیمت‌ها خواهیم بود. اگر بخواهیم این تحلیل را به کار ببریم، و با این پیش‌فرض که قیمت‌های ارز هم جهش اصلی و انتزاعی خودش را انجام داده است باید شاهد متوقف شدن روند صعودی قیمت سهام پتروشیمی‌ها و معدنی‌ها باشیم. ولی چنانچه این روند ادامه‌دار باشد، پیش‌بینی آن در شرایط موجود بسیار مشکل است. طبیعتا می‌توانیم انتظار داشته باشیم که این رشدها هم تداوم خواهند داشت.

موضوع مهم دیگر که باید به آن اشاره کرد اینکه در حال حاضر مجددا یک چالشی در بازار پول داریم. شنیده می‌شود نرخ بانکی به دلیل مشکلات و محدودیت‌های مالی در حال افزایش در برخی از بانک‌ها است که این موضوع موجب شده مجددا نرخ‌های ترجیحی و مذاکره‌ای در بازار پول برای نرخ‌های بالای 20 درصد فراهم شود. البته این اتفاقات به‌صورت غیررسمی پیش خواهد آمد و این اتفاق منجر به این خواهد شد که منابع جدید کمتر به بازار سرمایه وارد شوند. شاید ما به‌زودی شاهد خروج منابع باشیم. به‌ویژه اینکه بازار ارز تلاطم‌های خود را ادامه دهد و برخی از افراد تصمیم بگیرند که از این تلاطم‌ها در بازارهای غیررسمی استفاده کنند. بدین صورت مجددا خروج منابع از بازار پول را خواهیم داشت. این اتفاقات باعث خواهد شد که بازار سرمایه هم دچار دگرگونی جدیدی بشود. شاید هم تاثیرات این اتفاق، تاثیر مثبتی در بازار سرمایه نداشته باشد و احتمالا تاثیر مثبتی در بازار سرمایه نخواهد داشت. از آن طرف در مفروضات بودجه کشور، نفت را 50 دلار و دلار را هم 3300 تومان در نظر گرفته‌ایم. با توجه به ظرفیت‌هایی هم که در فروش صادراتی نفت ایران اتفاق افتاده است، امیدواریم صادرات ما به دو و نیم ميليون بشکه در روز برسد که این موضوع نیز  نوید روزهای خیلی خوبی را به دولت از نظر پایان یافتن محدودیت‌های مالی می‌دهد و این اتفاق باعث می‌شود که توانایی‌های ریالی و هم توانایی‌های ارزی دولت افزایش پیدا کند. طبیعتا وقتی که این اتفاقات بیفتد ما باید این انتظار را داشته باشیم که دولت بعد از این توانایی کنترل اوضاع غیررسمی ارز را داشته باشد و یک ثبات نسبی را به بازار ارز تحمیل کند. به دنبال این موضوعات انتظار این است که همچنین بودجه عمرانی دولت افزایش پیدا کند. همان‌طور که در لایحه هم پیش‌بینی شده، با افزایش بودجه برای بسیاری از شرکت‌ها، بهبود در وضعیت فروش و منابع مالی آنها ایجاد خواهد شد و این انتظار می‌رود که  این موضوعات منجر به افزایش سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس شود.

مولفه‌های دیگری همچون حجم تقاضای انباشته یا تقاضای واقعی در بخش مسکن که متاسفانه الان وجود ندارد شاید این رشدها را کاهش بدهد. ولی به‌هرحال صنایع زیربنایی می‌توانند توسعه پیدا کنند؛ مثلا بودجه عمرانی افزایش پیدا می‌کند. مصرف سیمان، فولاد و صنایع پتروشیمی توسعه می‌یابد. از آنجا که یکی از مصرف‌کنندگان، دولت و اقتصاد کشور نیز وابسته به دولت است، بخش عمده‌ای از درآمدها و مخارج متعلق به دولت است و اکثر بنگاه‌ها و اشخاص و کسب و کارها با چند واسطه به دولت متصل می‌شوند. طبیعتا در چنین وضعیتی وقتی که بودجه عمرانی افزایش یابد، می‌تواند موجب رونق خیلی از صنایع ما شود: شرکت‌های پیمانکاری، پتروشیمی، شرکت‌های سیمانی و فلزی. با بهبود بودجه عمرانی، باید به طور قطع این انتظار را داشته باشیم که رونق قابل توجهی در اقتصاد ایجاد بشود. اما این موضوعات منوط به این است که جریان نقدی ناشی از افزایش ظرفیت و بهای نفت، در اقتصاد کشور نمایان شود، که در چند ماه گذشته این انتظار را داشتیم ولی به نظر می‌رسد که این اتفاق دچار تاخیر شده است. به همین دلیل هم ما دچار رکود نسبی در ماه‌های گذشته بوده‌ایم. ان‌شاءالله اگر این جریان نقدینگی ایجاد شود، انتظار این است که  بازار سرمایه، بهتر بشود. موضوع مهم دیگر اینکه بعد از توافقات هسته‌ای ریسک‌های سیستماتیک بین‌المللی از بازار سرمایه برداشته و از اثر آنها به میزان قابل توجهی کاسته شد. انتظار می‌رفت با حذف شدن این ریسک‌ها، میزان قابل توجهی از سرمایه‌گذاران خارجی به بازار سرمایه ایران وارد شوند اما در حال حاضر آمارهای مختلفی از ورود سرمایه‌گذاران خارجی به بازار سرمایه منتشر می‌شود که نشان مي‌دهد هنوز میزان قابل توجهی از منابع خارجی جذب اقتصاد کشور نشده است. هرچند که تلاش‌های صورت‌گرفته در این خصوص قابل تحسین است ولی همگان انتظار داشتند تا شاهد میزان بسیار بالاتری از سرمایه‌گذاران خارجی باشیم. یکی از عواملی که باعث مي‌شود این اتفاق محقق نشود یکسان‌سازی نرخ ارز است. یکسان‌سازی نرخ ارز به عنوان یک موضوع قابل توجه برای سرمایه‌گذاران خارجی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد و با این اتفاق درآمد بنگاه‌ها دچار تغییر مي‌شود، بنابراین عدم یکسان‌سازی نرخ ارز علاوه بر تاثیراتی که در نرخ سود بنگاه‌ها دارد روی تصمیم سرمایه‌گذارانی که با مجوز سرمایه‌گذاری خارجی قصد سرمایه‌گذاری دارند تاثیرگذار است. اگر سرمایه‌گذار خارجی وارد بازار سرمایه ایران شود باید نرخ ارزی که وارد کرده است بر اساس ارز مبادله‌ای تسعیر شود و طبیعتا ارزش سهامی که در مالکیت وی قرار مي‌گیرد، بر اساس نرخ ارز بازار آزاد محاسبه مي‌شود و این اختلاف قیمت ارز یکی از عوامل است که باعث شده سرمایه‌گذاری خارجی کمتر وارد بازار سرمایه ایران شود. طبیعتا سرمایه‌گذاران نیاز دارند تا ریسک‌های ناشی از فعالیت‌های اقتصادی کنترل شود.

یکی از ریسک‌های اساسی که منجر به ابهام در قدرت سودآوری بنگاه‌ها مي‌شود، ابهام در نرخ ارز است. نرخ ارز و نوسانات آن، عامل مهمی در میزان سودآوری بنگاه‌ها است و زمانی که ثبات لازم برای نرخ ارز حاصل شود، سودآوری آتی بنگاه‌های اقتصادی با ابهام کمتر امکان‌پذیر می‌شود. در پی این ابهام‌زدایی، سرمایه‌گذاران خارجی می‌توانند با اعتماد بیشتری به امر سرمایه‌گذاری اقدام کنند. علاوه بر این، عوامل دیگری همچون آماده نبودن بدنه دست‌اندرکاران بازار سرمایه باعث استقبال کمتر سرمایه‌گذاران خارجی شده است. البته تاکنون مذاکرات متعددی در این زمینه رخ داده و می‌توانیم در ماه‌های آینده اگر دولت یکسان‌سازی نرخ ارز را عملیاتی کند شاهد ورود منابع قابل‌توجه‌تری باشیم. بستر دیگری که باید فراهم شود، تدوین صورت‌های مالی با زبان گزارشگری بین‌المللی است. اگر این اقدام صورت گیرد، سرمایه‌گذاران خارجی با اعتماد بیشتری نسبت به تجزیه و تحلیل صورت‌های مالی اقدام می‌کنند. تدوین صورت‌های مالی شرکت‌ها با زبان گزارشگران بین‌المللی، از موضوعات مهم جذب منابع خارجی است اما هنوز در تدوین صورت‌های مالی بر اساس گزارشگری بین‌المللی چندان کوشا نبوده‌ایم. اتخاذ سیاست‌های پولی بلندمدت نظیر انسجام در نرخ بهره می‌تواند از عوامل تاثیرگذار در سرمایه‌گذاری بلندمدت سرمایه‌گذار خارجی در بازار سرمایه باشد. همچنین کاهش زمان رویه‌های اخذ مجوزهای لازم همچون افتتاح حساب و کد سهام‌داری از پیش‌فرض‌های اصلی است و اصلاح رویه‌های آن می‌تواند حجم گسترده‌ای از سرمایه‌گذاران خارجی را وارد بازار سرمایه کند. از سوی دیگر علی‌رغم رفع تحریم‌های بین‌المللی انتقال وجوه برای سرمایه‌گذاران خارجی با مشکلاتی مواجه است بنابراین حذف محدودیت‌های ناشی از انتقال وجوه و باز شدن سوئیفت یا احتمالا شعبه کارگزاری بانک‌های ایران در کشورهای دیگر مي‌تواند به تسهیل این فرآیند کمک کند. در هر صورت منابع طبیعی کشور همچون منابع نفت و گاز، صنایع پایین‌دستی منابع معدنی که تعداد قابل توجهی از شرکت‌های بورسی را نیز در بر می‌گیرد، جذابیت بیشتری برای سرمایه‌گذاران خارجی خواهند داشت.

در پایان باید گفت که چشم‌انداز بازار سرمایه با وجود همه مولفه‌ها در پایان سال مثبت است. به هر حال قیمت ارز تغییر نسبی داشته است. بسیاری از کارشناسان هم پیش‌بینی ارز حدود 4000 تومان در روزهای پایانی سال را داشتند. الزاما افزایش قیمت ارز در این محدوده معقول برای کشور اتفاق بدی نیست و می‌تواند رونق اقتصادی ایجاد کند. فروش نفت کشور هم افزایش یافته است و وضع مالی دولت را به صورت قابل توجهی می‌تواند بهبود ببخشد. با این مولفه‌ها، باید انتظار داشته باشیم که وضعیت بازار سرمایه بهتر بشود. برای این اتفاق دچار چند هفته توقف هستیم. یکی از موضوعات گزارش 9ماهه شرکت‌ها است. تصور من این است که گزارش‌هاي 9ماهه خیلی خوبی نخواهیم داشت. طبیعتا مردم با مشاهده گزارش 9ماهه و اینكه PVE بازار از 8 فراتر رفته است، ممکن است تصمیم ورود به بازار را به تاخیر بیندازند. این منجر به کاهش جریان ورودی نقدینگی به بازار خواهد شد و انتظار بهبود ما را به تاخیر خواهد انداخت. ولی من فکر مي‌کنم که در دو ماه پایانی سال، ماه‌های بهتری را داشته باشیم. ولی ماه آتی با توجه به انتشار گزارش 9ماهه و اینکه گزارش‌ها خیلی مطلوب نخواهند بود، احتمالا ماه خیلی مناسبی برای بازار سرمایه نباشد.

در هر صورت هرچه ابهامات در بازار سرمایه کمتر شود حجم بازار سرمایه بزرگ‌تر و سرعت گردش سهام و میزان معاملات بیشتر مي‌شود. بدون شک به واسطه توسعه بازارهای مالی و تغییرات تکنولوژیک، قواعد بازی در بازار سرمایه نسبت به سال‌های گذشته تغییرات شگرفی کرده است و تطبیق‌پذیری اهالی بازار سرمایه با این تغییرات انکارناپذیر است. این تحولات قطعا جنبه‌های مثبت بسیاری هم دارد.

 منبع: آینده نگر


[صفحه چاپ]


ثبت نظر شما:

نام
پست الکترونیکی
تلفن
نظر